optimmed

Przyjaciele:

Definiowanie i diagnozowanie zaburzeń depresyjnych

Depresja w ciągu życia może dotknąć co czwartej kobiety i nawet co dziesiątego mężczyzny. Jest ona uznawana za chorobę społeczną i przyjmuję się, że u kobiet zdarza się dwukrotnie częściej niż u mężczyzn. Niezależnie od wieku czy płci osoby chorującej depresja zawsze oznacza mniej więcej ten sam zespół objawów, choć spotyka się oczywiście rozpoznania z kręgu depresyjnych, które stanowią oddzielne jednostki chorobowe jak np. dystymia (przewlekła subdepresja) czy depresja okołoporodowa.

Kto może rozpoznać depresję? Każdy lekarz. Oczywiście najbardziej wprawni w stawianiu tej diagnozy będą psychiatrzy, ale nic nie stoi na przeszkodzie by depresję rozpoznał i leczył nawet lekarz nie posiadający żadnej specjalizacji. Najczęściej, poza psychiatrami, leczeniem depresji zajmują się w Polsce lekarze rodzinni, onkolodzy, neurolodzy.

Aby uprawnić profesjonalistę do rozpoznania depresji, jej objawy powinny trwać przynajmniej dwa tygodnie. Smutek w depresji utrzymuje się przez (prawie) cały dzień i nie zmienia się pod wpływem okoliczności zewnętrznych. Oprócz smutku, w depresji występuje także obniżenie poziomu energii przebiegające z mniejszym zapałem do podejmowania aktywności oraz brak odczuwania przyjemności (anhedonia). Zespół tych objawów może się rozwinąć w związku z jakimś czynnikiem spustowym, ale także bez wyraźnej przyczyny, a same objawy powodują realne cierpienie i ograniczenie funkcjonowania na dotychczasowym poziomie (depresja to nie „lenistwo”).

Dodatkowe objawy depresji mogą obejmować obniżenie własnej samooceny, poczucie winy (nawet nieuzasadnione). W przebiegu depresji typowe jest postrzeganie siebie, innych i własnej przyszłości w czarnych barwach, a ewentualne sukcesy są przypisywane raczej przypadkowi, czy szczęściu niż własnym zdolnościom. Współwystępuje to z poczuciem nadmiernej odpowiedzialności za ewentualne porażki. Wyrzuty sumienia w depresji są zupełnie nieracjonalne.

Objawem dotyczącym większości chorych na depresję i bardzo dla nich niepokojącym są zaburzenia koncentracji uwagi i pamięci. Objawy te są dla pacjenta uciążliwe i sprawiają, że zaczyna się on martwić, czy nie rozpoczęło się u niego otępienie. Tymczasem w praktyce zaburzenia pamięci wynikają raczej z trudności ze skupieniem uwagi i często ustępują w przebiegu leczenia. Chociaż depresja, szczególnie u osób starszych może być wstępem do otępienia, to najczęściej pomiędzy subiektywnymi zaburzeniami pamięci w depresji, a otępieniem istnieje zasadnicza różnica. Osoby otępiałe, szczególnie w bardziej zaawansowanych stadiach choroby nie martwią się swoim stanem zdrowia gdyż nie dostrzegają własnych deficytów (które można potwierdzić obiektywnie w badaniu psychologicznym). Tymczasem osoby z depresją rozpaczają choć ich zaburzenia pamięci nie utrudniają wywiązywania się z dotychczasowej roli zawodowej czy rodzinnej i nie znajdują potwierdzenia w badaniach psychologicznych pamięci.

Objawy depresji wpływają także na fizjologię. Niekiedy samopoczucie zmienia się w zależności od pory dnia, dla depresji typowe jest gorsze samopoczucie rano, a lepsze wieczorem. Wzorzec ten nie zawsze jest jednak zachowany. Depresja natomiast zawsze wpływa na sferę życia popędowego, zaburzając sen, apetyt i ochotę na seks. W przebiegu depresji najczęściej występuje bezsenność, której najbardziej typowym obrazem byłoby przedwczesne wybudzanie się. Jednak u niektórych pacjentów pojawia się wzmożone zapotrzebowanie na sen. Apetyt najczęściej ulega w depresji pogorszeniu, co prowadzi do spadku masy ciała mimo braku starań o schudnięcie. Sporadycznie depresja może przebiegać ze wzmożeniem apetytu na słodycze co prowadzi do przybierania na wadze. Jest to typowe szczególnie dla depresji sezonowej czy w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej. Typowe dla depresji jest także zmniejszenie ochoty na seks.

Im więcej z wyżej wymienionych objawów występuje u danej osoby, tym cięższy epizod depresji możemy podejrzewać. Jednak w żadnym wypadku nie należy tych dolegliwości bagatelizować, a w każdym przypadku pomocna może się okazać konsultacja z psychiatrą i/lub psychoterapeutą.

lek. Agata Leśnicka

Finansuje misato Gdańsk

stat4u