optimmed

Jak przygotować się do wizyty u psychiatry i/lub psychologa? Pierwsza wizyta.

Pierwszy kontakt ze specjalistą zdrowia psychicznego może być dla wielu osób źródłem dużego stresu. Wizyta u psychiatry czy psychologa rodzi liczne obawy, narosło wokół tego tematu wiele mitów i nieporozumień. Nie wiemy czego się spodziewać, nie chcemy być oceniani, a przede wszystkim nie zawsze podoba nam się to, że będziemy musieli otworzyć się przed zupełnie obcą osobą. Są jednak sposoby na to, by przygotować się na wizytę. Przed wyjściem z domu przygotujmy sobie kartkę papieru, na której wynotujemy najważniejsze kwestie, które chcemy poruszyć podczas rozmowy. Warto również przygotować informację o wcześniejszych kontaktach ze specjalistami, zwłaszcza historię brania leków, pobyty w szpitalu, informacje o dotychczasowych efektach terapii.

Pierwsza wizyta.
Jeśli jest to nasza pierwsza wizyta dobrze jest powiedzieć o tym lekarzowi. Specjalista nie będzie urażony z tego powodu, informacja ta sprawi zaś, że wykaże się w stosunku do nas większym zrozumieniem i cierpliwością.
Najczęściej pierwsza wizyta trwa dłużej niż inne. Zadaniem specjalisty jest postawienie diagnozy, chociażby wstępnej. To jednak wymaga wnikliwej rozmowy. A więc może zapytać się ciebie o:
• okoliczności zgłoszenia się, emocje, sprawy, z którymi przychodzisz, obecne i przebyte dolegliwości, które utrudniają ci codzienne funkcjonowanie, objawy, stresory,
• historię chorób, nie tylko psychicznych, ale też somatycznych u ciebie i u twojej rodziny, pobyty w szpitalach, zabiegi operacyjne, urazy głowy, dotychczasowe leczenie, efekty leczenia,
• nastrój, objawy lęku, okoliczności, w których się pojawia, od kiedy występują obawy,
• jakość snu, problemy z pamięcią, codzienną aktywność,
• cechy osobowości, trwałe wzorce zachowania, doznanie przemocy fizycznej lub psychicznej, myśli samobójcze,
• sytuację rodzinną, zawodową, wykształcenie,
• relacje interpersonalne,
• problemy rozwojowe,
• związki, w których jesteś lub byłeś, życie małżeńskie i problemy małżeńskie, liczba dzieci, możliwe kłopoty z dziećmi,
• nałogi, uzależnienia, zwłaszcza od papierosów, narkotyków, alkoholu, leków,
• zainteresowania, zajęcia w wolnym czasie,
• a także szereg innych pytań, wynikających z danego kontekstu i problemu.

Ważne! Pamiętaj, że nie masz obowiązku odpowiadać na wszystkie pytania. Lekarza obowiązuje całkowita tajemnica lekarska. To co mówisz nie musi być starannie ułożone w głowie. Mów to co czujesz. Lekarz nada temu odpowiedni porządek, w chwili kiedy uzna to za słuszne. Bądź zawsze szczery, bo tylko w ten sposób możecie razem znaleźć właściwy sposób leczenia.
Wizyta u specjalisty może być także dialogiem. Ty również możesz zadawać pytania.
Możesz między innymi pytać o to:
• diagnozę, wyjaśniać niezrozumiałe kwestie, terminy medyczne
• przewidywany czas trwania terapii, jak często trzeba będzie uczestniczyć w spotkaniach,
• leki, jak działają, jakie objawy leczy, czy będzie można je zmienić w trakcie terapii, jeśli wystąpią skutki uboczne, jak często będzie trzeba brać leki, co będzie gdy zapomnisz je zażyć, czy będą jakieś skutki uboczne,
• proponowane formy leczenia psychologicznego i psychoterapeutycznego, gdzie szukać takiego wsparcia, kiedy je stosować, jak długo mają trwać,
• wszelkie nurtujące cię kwestie i pytania. Nie wstydź się. Pytaj, jeśli czegoś nie wiesz, a czujesz, że jest to ważne dla Twojego zdrowia. Jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości, dziel się tym, że swoim lekarzem/psychologiem. Specjalista to twój partner.

Czasem otrzymasz od lekarza psychiatry skierowane na diagnostyczne badania psychologiczne. Celem tych badań będzie pogłębienie diagnostyki klinicznej, różnicowanie pomiędzy różnymi zaburzeniami, określenie zachowań człowieka w różnych sytuacjach i wymiarach życiowych.

Do najczęstszych rodzajów diagnoz należą:
• diagnoza pod kątem zaburzeń psychicznych (zaburzeń nastroju, zaburzeń lękowych, psychotycznych, problemów osobowościowych),
• ocena neuropsychologiczna (badanie funkcji poznawczych pozwala ocenić czy dolegliwości psychiczne nie wiążą się z uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego)
• ocena intelektu (IQ).

Są to najczęściej 3-4 spotkania, podczas których przeprowadzona zostanie rozmowa wstępna, następnie wykonasz testy psychologiczne, dostosowane do konkretnej sytuacji danej osoby a na ostatnim spotkaniu zostaną omówione wyniki.
Otrzymasz też pisemną opinię psychologiczną zawierającą wyniki przeprowadzonych badań oraz zalecenia dotyczące dalszego leczenia, terapii.

Opracowanie: dr n. med. Paweł Zielazny

Literatura:
Grabski B. Podstawy badania psychiatrycznego. 2015. Wydawnictwo UJ.
Morrison J. Wstępny wywiad diagnostyczny. 2016. Wydawnictwo UJ.
Paluchowski W. Diagnoza psychologiczna. 2006. Wydawnictwo Akademickie i Profesjonalne. Finansuje misato Gdańsk

stat4u