optimmed

Przyjaciele:

Stres – podstawowe pytania i odpowiedzi.

Co to jest stres?
Mimo bardzo dużej liczby publikacji na temat stresu, nie udało się do tej pory stworzyć jednolitej definicji. Przez stres psychologiczny najczęściej rozumiemy stan, który charakteryzuje się negatywnymi emocjami (np. strach, lęk, złość), któremu towarzyszyć mogą zmiany fizjologiczne, przekraczające poziom normalnego pobudzenia. Innymi słowy, stan stresu spowodowany jest brakiem równowagi pomiędzy wymaganiami a możliwościami jednostki, co do radzenia sobie z nim. Stres jest zjawiskiem naturalnym, niezbędnym w rozwoju każdego człowieka. Jest naszym sojusznikiem, gdyż dzięki niemu działamy i zachowujemy czujność w trudnych sytuacjach. Stresu nie da się uniknąć, ale należy go kontrolować, tak by stał się czynnikiem mobilizującym. Należy łagodzić jego skutki i skracać czas jego trwania.

Co zaburza naszą równowagę?
Czynniki, które zaburzają naszą równowagę (homeostazę) to stresory. Wyróżnia się 3 grupy stresorów:
- fizyczne, np. hałas, temperatura, światło, bakterie, zwierzęta, inni ludzie itd.
- społeczne, np. praca, ślub, śmierć bliskiej osoby, pobyt w szpitalu itd.
- psychologiczne, np. miłość, strach, zazdrość, poczucie winy itd.

Czy stres zawsze jest negatywny?
Wyróżnia się stres pozytywny (eustres) oraz negatywny (distres).
Eustres jest krótkotrwały, zwiększa naszą motywację do działania. Może objawiać się np. poprzez podniecenie czy tremę przed egzaminem. Nie jest chorobotwórczy i nie da się go uniknąć. W czasie jego działania następuję przyspieszenie akcji serca, akcji oddechowej, rozszerzają się źrenice, wzrasta krzepliwość krwi.
Distres natomiast jest stanem długotrwałym o silnym natężeniu, który przynosi ból, cierpienie i dezintegrację psychiczną. Występuje w sytuacjach, w których człowiek nie potrafi sobie poradzić, powoduje rozpacz i wycofanie się. Z uwagi na tempo życia stanowi duży problem naszych czasów. Nie pozwala odpocząć i powrócić organizmowi do stanu równowagi. Taki przedłużający się stan to stres przewlekły. Powoduje wyczerpanie organizmu, osłabienie, trudności w koncentracji, prowadzi do bezsenności, bólów brzucha, spadku odporności a w konsekwencji do wielu chorób.

Jakie są najczęstsze objawy stresu?
Optymalny poziom stresu jest indywidualny dla każdego człowieka. Są jednak objawy, które można dostrzec u większości osób. Należą do nich: uczucie gorąca, wypieki na twarzy, drżenie rąk, bóle brzucha, płacz, wymioty, brak wiary w siebie, zachowania kompulsywne (np. gryzienie długopisów, stukanie nogą), uczucie zmęczenia po śnie, sztywność mięśni.

Jakie są najczęstsze choroby wywołane przez długotrwały stres?
Pogorszenie stanu zdrowia jest często uważane za efekt przedłużonego działania fizjologicznych procesów stresu np. kortyzolu. Bardzo istotnym aspektem jest również zakłócające oddziaływanie stresu na układ odpornościowy. W badaniach naukowych w sposób wyraźny udało się wykazać związki pomiędzy stresem a chorobami sercowo – naczyniowymi, choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy a także w przypadku zwykłego przeziębienia. Stres bardzo mocno także wpływa na nasze zdrowie psychiczne, powodując stany lękowe czy depresyjne.

Czy stres można kontrolować?
Ważne jest, by zdawać sobie sprawę z tego, że o naszych możliwościach skutecznego radzenia sobie ze stresem decyduje w dużym stopniu nasz sposób postrzegania danej sytuacji a nie sytuacje same w sobie. To w jaki sposób wyobrażamy sobie świat i naszą przyszłość, ma wpływ na jakość naszego życia i stan zdrowia. Zawsze więc należy poszukiwać dróg wyjścia, nawet jeśli znajdziemy się w sytuacji trudnej czy beznadziejnej.
Część procesu zdrowienia zależy od sposobu postrzegania własnej sytuacji życiowej. Jeśli myślimy, że nic nie zależy od nas i że cały świat jest przeciwko nam, szanse na wyzdrowienie będą znacznie mniejsze. Należy uwierzyć w swoje możliwości, włączyć się aktywnie w proces zdrowienia.

Czy stres może prowadzić do depresji?
Depresja nie musi być konsekwencją przewlekłego stresu, nie mniej badania wskazują, że większość ludzi w stanie stresu niekontrolowanego choruje na depresję.

Czy są jakieś sposoby by mierzyć stres?
Poziom stresu można wyznaczyć na podstawie stężenia hormonów stresu we krwi, można go także zmierzyć za pomocą odpowiednich kwestionariuszy. W tym celu warto skonsultować się ze specjalistą psychologiem.

Czy są skuteczne sposoby radzenia sobie ze stresem?
Oczywiście. By dowiedzieć się o sposobach zapraszam do przeczytania artykułu „Strategie radzenia sobie ze stresem”.

Opracowanie: dr n. med. Paweł Zielazny

Literatura:
Heszen I. 2013. Psychologia stresu. PWN
Jośko J. 2007. Stres w chorobach przewlekłych. Wyd. Lekarskie PZWL
Łosiak W. 2008. Psychologia stresu. Wyd. Akademickie i Profesjonalne.

Finansuje misato Gdańsk

stat4u