optimmed

Przyjaciele:

Depresja w starszym wieku

W przypadku zjawiska depresji u osób starszych mamy do czynienia niejako z kumulacją dwóch tendencji. Z jednej strony zaburzenia depresyjne w ogóle występują coraz częściej, do tego w populacji ogólnej jest i będzie coraz więcej osób starszych. Wszystko to sprawia, że tematyce tej należy się szczególna uwaga, ponieważ osób starszych z depresją będzie przybywać.

Kryteria rozpoznania depresji pozostają takie same niezależnie od płci czy wieku pacjenta. Nie oznacza to jednak, że depresja u osób starszych nie ma odrębnej specyfiki. Wiek starszy sprzyja rozwojowi objawów psychopatologicznych, a ponadto jest to etap życia połączony z różnorodnymi stratami: zdrowia, sprawności fizycznej, statusu osoby pracującej, kontaktów społecznych. Depresja u osób starszych może się rozwijać na podłożu procesów starzenia się ośrodkowego układu nerwowego czy chorób przewlekłych, które w ogóle predysponują do rozwoju depresji.

Do połowy pacjentów chorujących na chorobę Alzheimera prezentuje na jakimś etapie objawy depresyjne. Z drugiej strony, niekiedy nasilenie zaburzeń pamięci i koncentracji uwagi w przebiegu depresji może przypominać otępienie. Jest to stan często wywołujący niepokój pacjenta i skłaniający do szukania pomocy psychiatry. Osobnym zjawiskiem jest tak zwana depresja poudarowa polegająca na większym ryzyku występowania obniżenia napędu, nastroju i ograniczenia zainteresowań u osób, które uległy udarom. Skala zjawiska jest duża i dotyczy do połowy pacjentów po udarze. W tej grupie chorych manifestacja objawów może być specyficzna i polegać na wahaniach nastroju, wybuchach agresji, nadmiernej płaczliwości.

Depresja u osób starszych częściej przebiega z lękiem i pobudzeniem, co zwiększa ryzyko dokonania zamachu samobójczego. U osób starszych z depresją częściej występują objawy psychotyczne niż w młodszych grupach wiekowych chorych. Te błędne chorobowe przekonania dotyczące rychłej kary, winy, biedy, zanikania narządów wewnętrznych są zgodne z obniżonym nastrojem charakterystycznym dla depresji.

W niektórych przypadkach rozpoznanie depresji u osób starszych trudniej jest postawić niż u młodszych ze względu na to, że somatyzacje, czyli objawy z ciała wysuwają się w obrazie klinicznym depresji na pierwszy plan. Mogą to być dolegliwości bólowe z okolicy serca, dróg żółciowych, nieprawidłowości w funkcjonowaniu przewodu pokarmowego, bóle głowy, uporczywy świąd skóry, zaburzenia apetytu czy bezsenność.

Ze względu na nietypowe manifestacje, obciążenia innymi schorzeniami oraz większe ryzyko popełnienia samobójstwa w tej grupie wiekowej, zagadnienie skutecznego leczenia depresji u osób w starszym wieku nabiera niebagatelnego znaczenia. Osoby starsze są statystycznie bardziej narażone na wystąpienie działań niepożądanych po stosowanych u nich lekach przeciwdepresyjnych. Są one predysponowane do odczuwania nadmiernej senności i zmęczenia po zażyciu antydepresantów, należy także uprzedzać o zagrożeniu spadkiem ciśnienia tętniczego podczas farmakoterapii, widocznego zwłaszcza podczas gwałtownego wstawania.

W grupie osób starszych należy na pewno unikać leków źle wpływających na funkcjonowanie poznawcze, jak amitryptylina, klomipramina czy doksepina. Są to leki ze starszej generacji leków przeciwdepresyjnych. Ze względu na działanie toksyczne dla serca oraz ryzyko negatywnego wpływu na funkcje poznawcze u osób starszych unika się stosowania trójcyklicznych leków przeciwdepresyjnych. Preferowane w tej grupie wiekowej są leki o bardziej selektywnym mechanizmie działania jak inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny. Ze względu na częste współwystępowanie depresji i bezsenności również ważne jest unikanie stosowania benzodiazepin jako leków nasennych, gdyż są one lekami uzależniającymi, źle wpływają na pamięć, a także zwiększają ryzyko upadków i złamań. W przyjmowaniu leków przeciwdepresyjnych w tej grupie wiekowej ważne wydaje się zaczynanie od niższych dawek oraz bardzo powolne ich zwiększanie. Ponieważ osoby starsze często leczone są także przez innych specjalistów z powodu innych schorzeń, dlatego ważny jest taki wybór leku, aby nie wchodził on w interakcje z już stosowanymi. Do lekarza warto na pierwszą konsultację przynieść kartkę z zapisaną listą już przyjmowanych preparatów.

lek. Agata Leśnicka