optimmed

Przyjaciele:

Psycholog? Psychiatra? A może psychoterapeuta? Specjaliści z obszaru zdrowia psychicznego.

W życiu człowieka bywają takie sytuacje w których nie potrafi sobie sam poradzić z emocjami czy kryzysem. Decydujemy się wówczas na wizytę u specjalisty. Jednym z najczęściej zadawanych pytań, jest to do kogo się udać. Niestety nazewnictwo zawodów z tego obszaru jest dla wielu ludzi niezrozumiałe i podstawowe pojęcia bywają niewłaściwie rozumiane.

Psychiatra – to lekarz medycyny, który ukończył studia medyczne a potem ukończył specjalizację z psychiatrii dorosłych lub psychiatrii dzieci i młodzieży. Zajmuje się badaniem, zapobieganiem i leczeniem zaburzeń psychicznych. Do kompetencji lekarza psychiatry należy m.in. samodzielne rozwiązywanie wszelkich problemów klinicznych (diagnostycznych, leczniczych) związanych z udzielaniem pomocy psychiatrycznej (poradnictwo, konsultacje, leczenie, rehabilitacja) chorym w każdych warunkach klinicznych i organizacyjnych (środowisko chorego, ambulatorium, szpital, pomoc doraźna, instytucje opiekuńcze), orzekanie w sprawach sądowo-psychiatrycznych, ubezpieczeniowych i innych związanych z oceną stanu psychicznego oraz rozpoznawaniem i leczeniem zaburzeń psychicznych. Lekarz psychiatra może wypisywać leki, wystawiać zwolnienie z pracy czy inne zaświadczenia o stanie zdrowia. Może także wydawać skierowania na dodatkowe badania np. badania krwi, tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny. Psychiatra, po ukończeniu specjalistycznego szkolenia z psychoterapii może być również psychoterapeutą, jednak w polskich warunkach większość psychoterapeutów to psychologowie. Psychiatra dorosłych zajmuje się osobami po 18 roku życia, gdy osoba ma mniej lat powinna udać się do psychiatry dzieci i młodzieży. Osobami starszymi zajmuje się psychogeriatra, jednak w polskim systemie kształcenia lekarzy ta dziedzina specjalizacyjna nie jest formalnie wyodrębniona. By udać się do psychiatry nie musisz mieć skierowania.

Psycholog – to niezależny zawód z obszaru zdrowia psychicznego. Psychologiem jest osoba, która ukończyła jednolite magisterskie studia wyższe na kierunku psychologia. Psycholog udziela świadczeń, które w szczególności polegają na diagnozie psychologicznej, opiniowaniu, orzekaniu i udzielaniu pomocy psychologicznej. Może także wydawać dokumenty, zaświadczenia i orzeczenia. W polskim systemie prawnym (w przeciwieństwie np. do amerykańskiego), nie może jednak przepisywać leków. Psycholog może, ale nie musi, specjalizować się w różnych subdyscyplinach. Specjalista psycholog kliniczny to osoba, która oprócz studiów na kierunku psychologia, odbywała także 4 letnie szkolenie specjalizacyjne potwierdzone zdaniem państwowego egzaminu medycznego. Psycholog kliniczny najczęściej specjalizuje się w jednym z następujących bloków specjalizacyjnych: psychologia kliniczna człowieka dorosłego (do tej grupy zalicza się także osoby zajmujące się leczeniem uzależnień, psychologię sądową czy psychogerontologię), psychologia kliniczna dzieci i młodzieży, psychosomatyka (np. psychoonkolog, psycholog zdrowia) i neuropsychologia (związki pomiędzy układem nerwowym a procesami psychicznymi). Nie każdy psycholog jest psychoterapeutą. By udać się do psychologa, musisz mieć skierowanie (od psychiatry, neurologa, lekarza rodzinnego lub innego). Najczęściej wykonywane obszary diagnozy psychologicznej to: badania osobowości, badania neuropsychologiczne, sprawność intelektualna (IQ), poziom natężenia lęku, depresji, stresu, emocji itp. Natomiast pomoc psychologiczna udzielana jest najczęściej osobom, które przeżywają różnego rodzaju kryzysy egzystencjalne.

Psychoterapeuta – to kolejny niezależny zawód z obszaru zdrowia psychicznego. Niestety w Polsce jest on nieuregulowany prawnie. Do wykonywania psychoterapii uznanej przez Ministerstwo Zdrowia uprawnione są m.in. osoby z dyplomem lekarza, pielęgniarstwa, psychologii, pedagogiki i resocjalizacji, które ukończyły dodatkowe podyplomowe szkolenie z uznanej naukowo szkoły psychoterapii. Takie szkolenie trwa w Polsce do 4 lat. Może to być szkoła w nurcie humanistycznym, behawioralno-poznawczym, psychodynamicznym, psychoanalitycznym, egzystencjalnym czy systemowym. Szkoły te różnią się od siebie np. podejściem do relacji między klientem a terapeutą, formą przebiegu samej sesji czy nazewnictwem zachodzących mechanizmów. Psychoterapia może być krótkoterminowa (do kilku/kilkunastu spotkań) lub długoterminowa (trwająca wiele miesięcy a nawet lat). Niektórzy psychoterapeuci specjalizują się w wąskich dziedzinach np. psychoterapii dzieci i młodzieży czy interwencji kryzysowej. Psychoterapia może być indywidualna, rodzinna i grupowa. Celem oddziaływań psychoterapeutycznych jest usunięcie objawów zaburzeń psychicznych będących przyczyną cierpienia pacjenta oraz uruchomienie w jego psychice takich zmian, które pozwolą mu na lepszą adaptację społeczną i optymalny poziom funkcjonowania psychofizycznego. Psychoterapeuta, jeśli nie jest lekarzem, nie może wypisywać leków. Jednak by pójść do psychoterapeuty, musisz mieć skierowanie, najlepiej od lekarza psychiatry. Więcej na temat różnic między poszczególnymi psychoterapeutami przeczytasz w artykule….

W praktyce specjaliści wszyscy wymienieni specjaliści ze sobą współpracują i często jeden będzie kierował do drugiego, bowiem bardzo dużo grup zaburzeń leczy się najlepiej wtedy, gdy pomagamy sobie jednocześnie lekami i psychoterapią. Czasem trzeba zrobić pogłębioną diagnozę psychologiczną lub inne dodatkowe badania. Niezależnie do którego specjalisty udasz się jako pierwszego, u każdego z nich uzyskasz podstawową pomoc, a w razie potrzeby odpowiednie przekierowanie.

Opracowanie: dr n. med. Paweł Zielazny